Διαδικτυακό Σεμινάριο (Webinar)
Οι νεκροί σκοτώνουν τους ζωντανούς;
Η πρόσληψη της κλασικής αρχαιότητας στο πολωνικό θέατρο

Małgorzata Budzowska (Πανεπιστήμιο του Λοτζ)
Επαναπροσδιορισμοί του τραγικού στη μεταδραματική παράσταση

Η εισήγηση εξετάζει τις μορφικές και καλλιτεχνικές στρατηγικές που επιστρατεύονται στη σύγχρονη θεατρική σκηνή για να αποτυπώσουν τη συνθήκη της πολυκρίσης, με ιδιαίτερη έμφαση στη μετανάστευση, τη χειραφέτηση και την περιβαλλοντική κρίση. Αφετηρία της διερεύνησης αποτελεί η ευρύτερη έννοια του τραγικού, νοούμενου ως ηθικής, κοινωνικής και αισθητικής κατηγορίας, η οποία λειτουργεί ως συνδετικός άξονας δύο συμπληρωματικών κατευθύνσεων προβληματισμού.
Η πρώτη κατεύθυνση επανεξετάζει τις σύγχρονες αντιλήψεις για το τραγικό από κοινωνικοπολιτική σκοπιά (Lehmann, Williams), ενώ η δεύτερη διερευνά τους μεταδραματικούς τρόπους σκηνικής πραγμάτωσής τους. Στο πλαίσιο της πρώτης κατεύθυνσης, η οικοσοφική προσέγγιση του Félix Guattari, εμπλουτισμένη από τη μεταμεταμοντέρνα σκέψη του νέου υλισμού —και ειδικότερα από τον ενεργό ρεαλισμό της Karen Barad και τον μεταανθρωπιστικό νομαδισμό της Rosi Braidotti—, προσφέρει ένα εννοιολογικό πλαίσιο για την κατανόηση της αλληλεμπλοκής των κρίσεων. Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει το τραγικό από ένα ανθρωποκεντρικό ηθικό παράδειγμα προς μια κατανεμημένη, σχεσιακή οντολογία, στην οποία η υποκειμενικότητα, το περιβάλλον και η ύλη συνδιαμορφώνουν αμοιβαία το ένα το άλλο.
Σε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο, η εισήγηση εξετάζει δύο ομάδες καλλιτεχνικών στρατηγικών που χαρακτηρίζουν το μεταδραματικό θέατρο (Lehmann), το οποίο νοείται ως θέατρο εντάσεων, υλικών παραγόντων και συναισθηματικών συναρμογών:
• Μουσικότητα και ηχητικότητα ως υλικές και συναισθηματικές δυνάμεις: Antigone in Molenbeek (σκην. Anna Smolar), Mothers. A Song for Wartime (σκην. Marta Górnicka), Kassandra – Or Songs of the Cannaries (σκην. Marta Górnicka) και Oedipus Rex (σκην. Jan Klata). Στις παραστάσεις αυτές, η φωνητικότητα, ο ρυθμός και οι ηχητικές υφές λειτουργούν ως μη αναπαραστατικοί παράγοντες που διαμορφώνουν το πολιτικό νόημα.
• Gender fuck, queer σωματικότητα και μεταανθρώπινη ενσώματωση: Fucking Trauffaut (σκην. Rosa Sarkisian), The Bacchae (σκην. Maja Kleczewska), Philoctet Ex Machina (σκην. Agata Koszulińska) και Philoctea. The Return (σκην. Justyna Wielgus). Εδώ, τα σώματα λειτουργούν ως πεδία αντίστασης, γίγνεσθαι και αποδόμησης των ουσιοκρατικών αντιλήψεων, σε συνάφεια με την καταφατική ηθική της Braidotti και την επιτελεστικότητα της ύλης, όπως την προσεγγίζει η Barad.
Στόχος της παρουσίασης είναι να διερευνήσει τη δημιουργική πρόσληψη της αρχαίας έννοιας του τραγικού ως αισθητικής κατηγορίας, η οποία ιστορικά επέτρεψε την ανάπτυξη κοινωνικά και πολιτικά παρεμβατικού λόγου: στην αρχαιότητα, μέσα από μυθολογικές πλοκές, και σήμερα, μέσα από τις εξωλεκτικές, υλικές και συναισθηματικές ενεργότητες του μεταδραματικού θεάτρου. Και στα δύο συμφραζόμενα, το τραγικό αποτελεί έναν χώρο όπου το πολιτικό δεν αναπαρίσταται απλώς, αλλά επιτελείται: αναδύεται μέσα από τις πλοκές, τους χαρακτήρες και, κυρίως, μέσα από το μουσικό, σωματικό και υλικό-συναισθηματικό πλέγμα της παράστασης.
Διάρκεια: 2 ώρες
________________________________________
Anna Róża Burzyńska (Jagiellonian University) & Lars Jan (CalArts, Early Morning Opera)
“The Return of Odysseus” in Athens του Stanisław Wyspiański

Ο Lars Jan είναι θεατρικός σκηνοθέτης και διεπιστημονικός καλλιτέχνης με έδρα το Λος Άντζελες. Την επόμενη θεατρική περίοδο θα σκηνοθετήσει το έργο “The Return of Odysseus” του Stanisław Wyspiański, στο πλαίσιο μιας ελληνοαμερικανοπολωνικής συμπαραγωγής.
Το έργο, το οποίο θεωρείται ευρέως ένα από τα θεμελιώδη κείμενα του νεότερου πολωνικού δράματος, έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολωνικής πρόσληψης της κλασικής αρχαιότητας.
Η Anna Róża Burzyńska, η οποία συμμετέχει στην παραγωγή ως δραματουργός, συνομιλεί με τον Lars Jan για όσα τους συναρπάζουν περισσότερο στο έργο “The Return of Odysseus”, για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τον διάλογό του με την κλασική παράδοση, καθώς και για το καλλιτεχνικό όραμα που θα καθορίσει την επερχόμενη παράσταση.
Διάρκεια: 2 ώρες
________________________________________
Radek Stępień & Włodzimierz Staniewski
Το Κέντρο Θεατρικών Πρακτικών Gardzienice και η σχέση του με την κλασική αρχαιότητα

Το Κέντρο Θεατρικών Πρακτικών Gardzienice (Gardzienice Centre for Theatre Practices) έχει αποκτήσει διεθνή αναγνώριση ως ένας από τους σημαντικότερους πειραματικούς θεατρικούς οργανισμούς της Πολωνίας, με επίκεντρο τη μελέτη και τη σκηνική παρουσίαση αρχαίων κειμένων. Η καινοτόμος προσέγγισή του στην αρχαία ελληνική τραγωδία και σε άλλα έργα της κλασικής αρχαιότητας έχει επηρεάσει ουσιαστικά τόσο τη σύγχρονη θεατρική πρακτική όσο και την επιστημονική έρευνα.
Στη συνάντηση αυτή, ο Radek Stępień συνομιλεί με τον Włodzimierz Staniewski, ιδρυτή και καλλιτεχνικό διευθυντή του Gardzienice, για τη σχέση της ομάδας με την κλασική αρχαιότητα, την καλλιτεχνική της μεθοδολογία και τον ρόλο των αρχαίων κειμένων στη διαμόρφωση της θεατρικής της πρακτικής.
Διάρκεια: 2 ώρες
________________________________________
Rebecca Pierrot & Krzysztof Garbaczewski
Το θέατρο του Krzysztof Garbaczewski και η κλασική αρχαιότητα

Ο Krzysztof Garbaczewski συγκαταλέγεται στις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες του σύγχρονου πολωνικού θεάτρου, έχοντας αποσπάσει ευρεία αναγνώριση για τις σκηνικές διασκευές του Συμποσίου και της Πολιτείας του Πλάτωνα. Έχει επίσης επαναπροσεγγίσει τον μύθο του Ορφέα στην πολυσυζητημένη παράστασή του Nothing.
Παράλληλα, μέσα από την έρευνά του γύρω από τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών στο θέατρο, έχει ανοίξει ένα νέο πεδίο καλλιτεχνικής διερεύνησης: την εικονική Αγορά. Η τεχνολογία της εικονικής πραγματικότητας (VR) καθιστά δυνατή την υπέρβαση διαφόρων γεωγραφικών, κοινωνικών και άλλων φραγμών, δημιουργώντας έναν χώρο προσβάσιμο σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους. Καλλιτέχνες και κοινό μπορούν να συναντώνται σε πραγματικό χρόνο, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική τους θέση, να ανταλλάσσουν ιδέες και να δημιουργούν από κοινού στο πλαίσιο ενός κοινού καλλιτεχνικού εγχειρήματος.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η παράσταση Agora, που δημιουργήθηκε στο Λοτζ το 2024, με αφετηρία την Πολιτεία του Πλάτωνα και τη φιλοσοφική προσέγγιση του Alain Badiou.
Μαζί με τη δραματουργό Rebecca Pierrot, ο Krzysztof Garbaczewski θα συζητήσει τη σχέση της καλλιτεχνικής του πρακτικής με την κλασική αρχαιότητα, θα αναφερθεί στις πηγές έμπνευσής του και θα προσφέρει στους συμμετέχοντες μια εικόνα της δημιουργικής του διαδικασίας.
Διάρκεια: 2 ώρες
________________________________________
Aleksandra Bałda (University of Amsterdam) & Barbara Lipiarska (Jagiellonian University)
Εργαστήριο: Η Apollonia του Krzysztof Warlikowski

Οι συμμετέχοντες θα κληθούν να παρακολουθήσουν εκ των προτέρων, διαδικτυακά, τη βιντεοσκοπημένη παράσταση Apollonia, η οποία είναι διαθέσιμη με αγγλικούς υπότιτλους.
Κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου, η Aleksandra Bałda και η Barbara Lipiarska θα συντονίσουν μια συζήτηση γύρω από τους τρόπους με τους οποίους η παράσταση μπορεί να ερμηνευθεί από το πολωνικό κοινό, καθώς και γύρω από τα στοιχεία που οι συμμετέχοντες βρήκαν περισσότερο συναρπαστικά, προβληματιστικά ή καλλιτεχνικά σημαντικά.

Η παράσταση είναι διαθέσιμη εδώ:
https://ninateka.pl/movies,1/apollonia–krzysztof-warlikowski–english-subtitles,3674
Διάρκεια: 2 ώρες